آذربايجان شرقي يكي از قطبهاي گردشگري و توريستي كشور محسوب ميشود كه داراي پتانسيل و قابليتهاي بسياري در حوزه صنعت گردشگري است.
ساختار محيط زيست طبيعي استان به دليل شكلگيري چهرههاي مختلف طبيعت ، زاييده شرايط متعددي بوده و در پديد آمدن آن عوامل بيشماري نظير وضعيت زمين شناسي ، خاك، اقليم و عوامل زيستي موثر بوده است.
تلاقي رشته كوههاي البرز و زاگرس و قرار گرفتن مبدا رشته كوههاي مركزي ايران دراين خطه همراه با برخورداري آن از تاثير چهاراقليم، تنوع و غناي زيادي را در ساختار گياهي و جانوري آن فراهم كرده است.
اكوسيستم ارسباراني استان با ويژگيهاي خاص و منحصربفرد خود مجموعهاي از عناصر هيركاني و قفقازي و عناصر ساير مناطق گياهي كشور محسوب ميشود كه علاوه بر تنوع عظيم گياهي، عمدهترين گونههاي پستانداران و پرندگان حمايت شده يا كمياب را نيز در چتر حمايت خود دارد.
تودههاي كوهستاني آرارات در مناطق شمالي آذربايجان شرقي، نفوذ گستردهاي داشته و قوچ و ميش ارمني از شاخصترين عناصر اين مجموعه ميباشد.
زيستگاههاي ييلاقي و قشلاقي تپهماهوري "كيامكي" ،ييلاق "قرهچي" و مناطق صخرهاي و صعبالعبور " كنتال " مامن طبيعي انواع گونههاي جانوري مانند كل و بزوحشي ، پلنگ و سياه گوش است.
قسمتهاي مياني استان نيز به فلات مركزي ايران ميپيوندد كه آهو و ميش مرغ از گونههاي خاص اين تيپ به شمار رفته و گونه آهو در دشت " ساريياز" و ميش مرغ نيز در منطقه " قرهقشلاق " قابل مشاهده هستند.
آذربايجان شرقي ازجنبه داشتن جاذبههاي طبيعياز مناطق مهم كشور در زمينه "گردشگري" طبيعت محسوب ميشود كه جلوههاي آن بهخصوص در بهار طبيعت ميتواند براي گردشگران صفاي خاطر و آرامش جسمي و روحي رافراهم كند.
منطقه حفاظت شده " ارسباران " به عنوان يكي از زيستبومهاي ثبت شده در يونسكو نيز از جمله جاذبههاي گردشگري طبيعت (اكوتوريسم) در شهرستان كليبر همه ساله مورد اقبال جمع زيادي از گردشگران داخلي و خارجي است.
"اسباران" كه در گذشتهاي نه چندان دور به محدوده وسيعي از كناره رود ارس حد فاصل جلفا تا مغان و بلنديهاي سبلان، بزقوش و سهند اطلاق ميشد، اكنون به دلايل متعدد از قبيل تخريب عرصههاي منحصر بهفرد جنگلي بهمرزهاي شهرستانهاي كليبر و اهر محدود ميشود.
اين منطقه حفاظت شده با وسعت ۸۰هزار و ۶۵۴هكتار در شمالغربي آذربايجان شرقي بين سه رودخانه مهم ارس در شمال ، "ايلگنهچاي" در غرب و " كليبرچاي" در شرق واقع شده و از جنوب به ارتفاعات "سايگرام" متصل است.
ارسباران به دليل وجود گونههاي گياهي و جانوري كمياب ، چشماندازهاي بكر و وسيع و شكنندگي و آسيبپذيري بالاي خود در سالهاي ۱۳۵۰و ۱۳۵۲شمسي ابتدا به عنوان منطقه ممنوعه و سپس منطقه حفاظت شده اعلام شد.
اين منطقهبه دليل برخوردارياز طبيعت دلانگيز و زيباييهاي طبيعي،زيستگاه يكي از نادرترين پرندگان جهان به نام " قره خروس " به شمار ميرود.
از همين رو ، سازمان يونسكو ۲۹سال قبل منطقه حفاظت شده ارسباران را به عنوان ذخيرهگاه زيستكره در فهرست مناطق باارزش طبيعي جهان ثبت و در رديف يكي از نه ذخيرهگاه زيستكره كشور به شبكه ذخيرهگاههاي زيستكره افزود.
ارسباران با برخوردارياز اشكال متنوعي ازصخرهها،جنگلها،مراتع،رودخانهها و كشتزارها،طيف وسيعي از زيستگاهها شامل "آنزا" ، "كلن" ، " پير درهسي" ، " قارونلار" ، "قلعهدرهسي وينق"، " شاهاتران" و "وايقان" را شامل ميشود.
ارسباران، زيستگاه پستانداران نظير كل و بز ، گراز ، خرس قهوهاي، گرگ، " قره قولاغ " و " پلنگ " ميباشد.
از گونههاي پرندگان بومي ارسباران ميتوان به " قره خروس قفقازي " ، كبك ، دراج و قرقاول و انواع پرندگان شكاري و تعداد بيشماري پرندگان آبزي و خشكي اشاره كرد.
در منطقه حفاظت شده ارسباران ۲۱۵گونه پرنده ، ۲۹گونه خزنده ، پنج گونه دوزيست ، ۴۸گونه پستاندار و ۱۷گونه ماهي شناخته شده است.
"مارال"،گونه منقرض شده منطقه ارسباران نيز با انتقال هفت راس از پارك ملي گلستان در فضايي به وسعت هفت هكتار در مركز تحقيقاتي آينالو رها شده است .
پوشش گياهي منطقه حفاظت شده ارسباران نيز از ديگر جلوههاي طبيعي آن است كه متناسب با تغيير فصول سال ، زيبايي خاصي به طبيعت منطقه ميدهد.
در واقع از ديگر زيباييهاي مسحوركننده اين منطقه ، تغيير دايمي مناظر و جايگزيني مناسب و متناوب چشماندازهاي مرتعي و جنگلي در سراسر سطح منطقه است.
انواع گوناگوني از مجموعههاي علفي و درختچهاي ، جوامع مختلف جنگلهاي خزانكننده ،بيشهزارهاي خزانكننده هيركاني همراه با مجموعهدرختهاي خزاندار و سوزنيبرگ ، علفزارهاي استپي و مراتع ييلاقي در ارسباران يافت ميشود.
در اين ميان جنگلهاي بلوط "ممرز" به همراه گونههايي چون "كيكم"،"سماق " ،" زرشك "،"انار وحشي" ، سيب و گلابي وحشي، معرف مناطق جنگلي متراكم با اقليم مرطوب ، حكايت از غناي جنگلي اين منطقه ميكنند.
بر اساس آمارهاي موجود تاكنون يكهزار و ۳۰۰گونه گياهي در منطقه حفاظت شده ارسباران شناسايي شده است.
منطقه حفاظت شده ارسباران هماكنون توسط ۹پاسگاه سرمحيط باني و محيط باني مديريت و نظارت ميشود.
البته اهميت منطقه ارسباران تنها به دليل ويژگيهاي خاص اكولوژيكي و توانهاي زيست محيطي آن نبوده بلكه ميراث تاريخي و فرهنگي اين منطقه نيز خود داستان درازي دارد.
وجود آثار تاريخي به ويژه قلعههاي متعدد از زمانهاي گذشته در ارسباران نشان از دلاوريها و پايمردي انسانهايي است كه در اين منطقه زندگي كردهاند.
يكي از قلعههاي مزبور در روستاي " تاتار" در بخش شمالي منطقه قرار دارد كه از صخره سنگهاي ساخته شده است.
همچنين در روستاي "وينق" ساختماني وجود دارد كه از نظر تاريخي و معماري داراي اهميت زيادي بوده و به شخصي به نام " طومانيانس" نسبت داده ميشود.
اين ساختمان كه به صورت قصر و قلعه جنگي است ، در دو طبقه ايجاد شده و امروز به عنوان پاسگاه محيط زيست استفاده ميشود.
بناي زيباي ديگر نيز در روستاي " آينالو" وجود دارد كه از نظر تاريخي هم دوره ساختمان وينق بوده و به گفته مردم محلي در زمانهاي نه چندان دور به عنوان انبار غله كاربرد داشته است. ك/۴
آذربايجان شرقي يكي از قطبهاي گردشگري و توريستي كشور محسوب ميشود كه داراي پتانسيل و قابليتهاي بسياري در حوزه صنعت گردشگري است.
ساختار محيط زيست طبيعي استان به دليل شكلگيري چهرههاي مختلف طبيعت ، زاييده شرايط متعددي بوده و در پديد آمدن آن عوامل بيشماري نظير وضعيت زمين شناسي ، خاك، اقليم و عوامل زيستي موثر بوده است.
تلاقي رشته كوههاي البرز و زاگرس و قرار گرفتن مبدا رشته كوههاي مركزي ايران دراين خطه همراه با برخورداري آن از تاثير چهاراقليم، تنوع و غناي زيادي را در ساختار گياهي و جانوري آن فراهم كرده است.
اكوسيستم ارسباراني استان با ويژگيهاي خاص و منحصربفرد خود مجموعهاي از عناصر هيركاني و قفقازي و عناصر ساير مناطق گياهي كشور محسوب ميشود كه علاوه بر تنوع عظيم گياهي، عمدهترين گونههاي پستانداران و پرندگان حمايت شده يا كمياب را نيز در چتر حمايت خود دارد.
تودههاي كوهستاني آرارات در مناطق شمالي آذربايجان شرقي، نفوذ گستردهاي داشته و قوچ و ميش ارمني از شاخصترين عناصر اين مجموعه ميباشد.
زيستگاههاي ييلاقي و قشلاقي تپهماهوري "كيامكي" ،ييلاق "قرهچي" و مناطق صخرهاي و صعبالعبور " كنتال " مامن طبيعي انواع گونههاي جانوري مانند كل و بزوحشي ، پلنگ و سياه گوش است.
قسمتهاي مياني استان نيز به فلات مركزي ايران ميپيوندد كه آهو و ميش مرغ از گونههاي خاص اين تيپ به شمار رفته و گونه آهو در دشت " ساريياز" و ميش مرغ نيز در منطقه " قرهقشلاق " قابل مشاهده هستند.
آذربايجان شرقي ازجنبه داشتن جاذبههاي طبيعياز مناطق مهم كشور در زمينه "گردشگري" طبيعت محسوب ميشود كه جلوههاي آن بهخصوص در بهار طبيعت ميتواند براي گردشگران صفاي خاطر و آرامش جسمي و روحي رافراهم كند.
منطقه حفاظت شده " ارسباران " به عنوان يكي از زيستبومهاي ثبت شده در يونسكو نيز از جمله جاذبههاي گردشگري طبيعت (اكوتوريسم) در شهرستان كليبر همه ساله مورد اقبال جمع زيادي از گردشگران داخلي و خارجي است.
"اسباران" كه در گذشتهاي نه چندان دور به محدوده وسيعي از كناره رود ارس حد فاصل جلفا تا مغان و بلنديهاي سبلان، بزقوش و سهند اطلاق ميشد، اكنون به دلايل متعدد از قبيل تخريب عرصههاي منحصر بهفرد جنگلي بهمرزهاي شهرستانهاي كليبر و اهر محدود ميشود.
اين منطقه حفاظت شده با وسعت ۸۰هزار و ۶۵۴هكتار در شمالغربي آذربايجان شرقي بين سه رودخانه مهم ارس در شمال ، "ايلگنهچاي" در غرب و " كليبرچاي" در شرق واقع شده و از جنوب به ارتفاعات "سايگرام" متصل است.
ارسباران به دليل وجود گونههاي گياهي و جانوري كمياب ، چشماندازهاي بكر و وسيع و شكنندگي و آسيبپذيري بالاي خود در سالهاي ۱۳۵۰و ۱۳۵۲شمسي ابتدا به عنوان منطقه ممنوعه و سپس منطقه حفاظت شده اعلام شد.
اين منطقهبه دليل برخوردارياز طبيعت دلانگيز و زيباييهاي طبيعي،زيستگاه يكي از نادرترين پرندگان جهان به نام " قره خروس " به شمار ميرود.
از همين رو ، سازمان يونسكو ۲۹سال قبل منطقه حفاظت شده ارسباران را به عنوان ذخيرهگاه زيستكره در فهرست مناطق باارزش طبيعي جهان ثبت و در رديف يكي از نه ذخيرهگاه زيستكره كشور به شبكه ذخيرهگاههاي زيستكره افزود.
ارسباران با برخوردارياز اشكال متنوعي ازصخرهها،جنگلها،مراتع،رودخانهها و كشتزارها،طيف وسيعي از زيستگاهها شامل "آنزا" ، "كلن" ، " پير درهسي" ، " قارونلار" ، "قلعهدرهسي وينق"، " شاهاتران" و "وايقان" را شامل ميشود.
ارسباران، زيستگاه پستانداران نظير كل و بز ، گراز ، خرس قهوهاي، گرگ، " قره قولاغ " و " پلنگ " ميباشد.
از گونههاي پرندگان بومي ارسباران ميتوان به " قره خروس قفقازي " ، كبك ، دراج و قرقاول و انواع پرندگان شكاري و تعداد بيشماري پرندگان آبزي و خشكي اشاره كرد.
در منطقه حفاظت شده ارسباران ۲۱۵گونه پرنده ، ۲۹گونه خزنده ، پنج گونه دوزيست ، ۴۸گونه پستاندار و ۱۷گونه ماهي شناخته شده است.
"مارال"،گونه منقرض شده منطقه ارسباران نيز با انتقال هفت راس از پارك ملي گلستان در فضايي به وسعت هفت هكتار در مركز تحقيقاتي آينالو رها شده است .
پوشش گياهي منطقه حفاظت شده ارسباران نيز از ديگر جلوههاي طبيعي آن است كه متناسب با تغيير فصول سال ، زيبايي خاصي به طبيعت منطقه ميدهد.
در واقع از ديگر زيباييهاي مسحوركننده اين منطقه ، تغيير دايمي مناظر و جايگزيني مناسب و متناوب چشماندازهاي مرتعي و جنگلي در سراسر سطح منطقه است.
انواع گوناگوني از مجموعههاي علفي و درختچهاي ، جوامع مختلف جنگلهاي خزانكننده ،بيشهزارهاي خزانكننده هيركاني همراه با مجموعهدرختهاي خزاندار و سوزنيبرگ ، علفزارهاي استپي و مراتع ييلاقي در ارسباران يافت ميشود.
در اين ميان جنگلهاي بلوط "ممرز" به همراه گونههايي چون "كيكم"،"سماق " ،" زرشك "،"انار وحشي" ، سيب و گلابي وحشي، معرف مناطق جنگلي متراكم با اقليم مرطوب ، حكايت از غناي جنگلي اين منطقه ميكنند.
بر اساس آمارهاي موجود تاكنون يكهزار و ۳۰۰گونه گياهي در منطقه حفاظت شده ارسباران شناسايي شده است.
منطقه حفاظت شده ارسباران هماكنون توسط ۹پاسگاه سرمحيط باني و محيط باني مديريت و نظارت ميشود.
البته اهميت منطقه ارسباران تنها به دليل ويژگيهاي خاص اكولوژيكي و توانهاي زيست محيطي آن نبوده بلكه ميراث تاريخي و فرهنگي اين منطقه نيز خود داستان درازي دارد.
وجود آثار تاريخي به ويژه قلعههاي متعدد از زمانهاي گذشته در ارسباران نشان از دلاوريها و پايمردي انسانهايي است كه در اين منطقه زندگي كردهاند.
يكي از قلعههاي مزبور در روستاي " تاتار" در بخش شمالي منطقه قرار دارد كه از صخره سنگهاي ساخته شده است.
همچنين در روستاي "وينق" ساختماني وجود دارد كه از نظر تاريخي و معماري داراي اهميت زيادي بوده و به شخصي به نام " طومانيانس" نسبت داده ميشود.
اين ساختمان كه به صورت قصر و قلعه جنگي است ، در دو طبقه ايجاد شده و امروز به عنوان پاسگاه محيط زيست استفاده ميشود.
بناي زيباي ديگر نيز در روستاي " آينالو" وجود دارد كه از نظر تاريخي هم دوره ساختمان وينق بوده و به گفته مردم محلي در زمانهاي نه چندان دور به عنوان انبار غله كاربرد داشته است. ك/۴
آذربايجان شرقي يكي از قطبهاي گردشگري و توريستي كشور محسوب ميشود كه داراي پتانسيل و قابليتهاي بسياري در حوزه صنعت گردشگري است.
ساختار محيط زيست طبيعي استان به دليل شكلگيري چهرههاي مختلف طبيعت ، زاييده شرايط متعددي بوده و در پديد آمدن آن عوامل بيشماري نظير وضعيت زمين شناسي ، خاك، اقليم و عوامل زيستي موثر بوده است.
تلاقي رشته كوههاي البرز و زاگرس و قرار گرفتن مبدا رشته كوههاي مركزي ايران دراين خطه همراه با برخورداري آن از تاثير چهاراقليم، تنوع و غناي زيادي را در ساختار گياهي و جانوري آن فراهم كرده است.
اكوسيستم ارسباراني استان با ويژگيهاي خاص و منحصربفرد خود مجموعهاي از عناصر هيركاني و قفقازي و عناصر ساير مناطق گياهي كشور محسوب ميشود كه علاوه بر تنوع عظيم گياهي، عمدهترين گونههاي پستانداران و پرندگان حمايت شده يا كمياب را نيز در چتر حمايت خود دارد.
تودههاي كوهستاني آرارات در مناطق شمالي آذربايجان شرقي، نفوذ گستردهاي داشته و قوچ و ميش ارمني از شاخصترين عناصر اين مجموعه ميباشد.
زيستگاههاي ييلاقي و قشلاقي تپهماهوري "كيامكي" ،ييلاق "قرهچي" و مناطق صخرهاي و صعبالعبور " كنتال " مامن طبيعي انواع گونههاي جانوري مانند كل و بزوحشي ، پلنگ و سياه گوش است.
قسمتهاي مياني استان نيز به فلات مركزي ايران ميپيوندد كه آهو و ميش مرغ از گونههاي خاص اين تيپ به شمار رفته و گونه آهو در دشت " ساريياز" و ميش مرغ نيز در منطقه " قرهقشلاق " قابل مشاهده هستند.
آذربايجان شرقي ازجنبه داشتن جاذبههاي طبيعياز مناطق مهم كشور در زمينه "گردشگري" طبيعت محسوب ميشود كه جلوههاي آن بهخصوص در بهار طبيعت ميتواند براي گردشگران صفاي خاطر و آرامش جسمي و روحي رافراهم كند.
منطقه حفاظت شده " ارسباران " به عنوان يكي از زيستبومهاي ثبت شده در يونسكو نيز از جمله جاذبههاي گردشگري طبيعت (اكوتوريسم) در شهرستان كليبر همه ساله مورد اقبال جمع زيادي از گردشگران داخلي و خارجي است.
"اسباران" كه در گذشتهاي نه چندان دور به محدوده وسيعي از كناره رود ارس حد فاصل جلفا تا مغان و بلنديهاي سبلان، بزقوش و سهند اطلاق ميشد، اكنون به دلايل متعدد از قبيل تخريب عرصههاي منحصر بهفرد جنگلي بهمرزهاي شهرستانهاي كليبر و اهر محدود ميشود.
اين منطقه حفاظت شده با وسعت ۸۰هزار و ۶۵۴هكتار در شمالغربي آذربايجان شرقي بين سه رودخانه مهم ارس در شمال ، "ايلگنهچاي" در غرب و " كليبرچاي" در شرق واقع شده و از جنوب به ارتفاعات "سايگرام" متصل است.
ارسباران به دليل وجود گونههاي گياهي و جانوري كمياب ، چشماندازهاي بكر و وسيع و شكنندگي و آسيبپذيري بالاي خود در سالهاي ۱۳۵۰و ۱۳۵۲شمسي ابتدا به عنوان منطقه ممنوعه و سپس منطقه حفاظت شده اعلام شد.
اين منطقهبه دليل برخوردارياز طبيعت دلانگيز و زيباييهاي طبيعي،زيستگاه يكي از نادرترين پرندگان جهان به نام " قره خروس " به شمار ميرود.
از همين رو ، سازمان يونسكو ۲۹سال قبل منطقه حفاظت شده ارسباران را به عنوان ذخيرهگاه زيستكره در فهرست مناطق باارزش طبيعي جهان ثبت و در رديف يكي از نه ذخيرهگاه زيستكره كشور به شبكه ذخيرهگاههاي زيستكره افزود.
ارسباران با برخوردارياز اشكال متنوعي ازصخرهها،جنگلها،مراتع،رودخانهها و كشتزارها،طيف وسيعي از زيستگاهها شامل "آنزا" ، "كلن" ، " پير درهسي" ، " قارونلار" ، "قلعهدرهسي وينق"، " شاهاتران" و "وايقان" را شامل ميشود.
ارسباران، زيستگاه پستانداران نظير كل و بز ، گراز ، خرس قهوهاي، گرگ، " قره قولاغ " و " پلنگ " ميباشد.
از گونههاي پرندگان بومي ارسباران ميتوان به " قره خروس قفقازي " ، كبك ، دراج و قرقاول و انواع پرندگان شكاري و تعداد بيشماري پرندگان آبزي و خشكي اشاره كرد.
در منطقه حفاظت شده ارسباران ۲۱۵گونه پرنده ، ۲۹گونه خزنده ، پنج گونه دوزيست ، ۴۸گونه پستاندار و ۱۷گونه ماهي شناخته شده است.
"مارال"،گونه منقرض شده منطقه ارسباران نيز با انتقال هفت راس از پارك ملي گلستان در فضايي به وسعت هفت هكتار در مركز تحقيقاتي آينالو رها شده است .
پوشش گياهي منطقه حفاظت شده ارسباران نيز از ديگر جلوههاي طبيعي آن است كه متناسب با تغيير فصول سال ، زيبايي خاصي به طبيعت منطقه ميدهد.
در واقع از ديگر زيباييهاي مسحوركننده اين منطقه ، تغيير دايمي مناظر و جايگزيني مناسب و متناوب چشماندازهاي مرتعي و جنگلي در سراسر سطح منطقه است.
انواع گوناگوني از مجموعههاي علفي و درختچهاي ، جوامع مختلف جنگلهاي خزانكننده ،بيشهزارهاي خزانكننده هيركاني همراه با مجموعهدرختهاي خزاندار و سوزنيبرگ ، علفزارهاي استپي و مراتع ييلاقي در ارسباران يافت ميشود.
در اين ميان جنگلهاي بلوط "ممرز" به همراه گونههايي چون "كيكم"،"سماق " ،" زرشك "،"انار وحشي" ، سيب و گلابي وحشي، معرف مناطق جنگلي متراكم با اقليم مرطوب ، حكايت از غناي جنگلي اين منطقه ميكنند.
بر اساس آمارهاي موجود تاكنون يكهزار و ۳۰۰گونه گياهي در منطقه حفاظت شده ارسباران شناسايي شده است.
منطقه حفاظت شده ارسباران هماكنون توسط ۹پاسگاه سرمحيط باني و محيط باني مديريت و نظارت ميشود.
البته اهميت منطقه ارسباران تنها به دليل ويژگيهاي خاص اكولوژيكي و توانهاي زيست محيطي آن نبوده بلكه ميراث تاريخي و فرهنگي اين منطقه نيز خود داستان درازي دارد.
وجود آثار تاريخي به ويژه قلعههاي متعدد از زمانهاي گذشته در ارسباران نشان از دلاوريها و پايمردي انسانهايي است كه در اين منطقه زندگي كردهاند.
يكي از قلعههاي مزبور در روستاي " تاتار" در بخش شمالي منطقه قرار دارد كه از صخره سنگهاي ساخته شده است.
همچنين در روستاي "وينق" ساختماني وجود دارد كه از نظر تاريخي و معماري داراي اهميت زيادي بوده و به شخصي به نام " طومانيانس" نسبت داده ميشود.
اين ساختمان كه به صورت قصر و قلعه جنگي است ، در دو طبقه ايجاد شده و امروز به عنوان پاسگاه محيط زيست استفاده ميشود.
بناي زيباي ديگر نيز در روستاي " آينالو" وجود دارد كه از نظر تاريخي هم دوره ساختمان وينق بوده و به گفته مردم محلي در زمانهاي نه چندان دور به عنوان انبار غله كاربرد داشته است. ك/۴
آذربايجان شرقي يكي از قطبهاي گردشگري و توريستي كشور محسوب ميشود كه داراي پتانسيل و قابليتهاي بسياري در حوزه صنعت گردشگري است.
ساختار محيط زيست طبيعي استان به دليل شكلگيري چهرههاي مختلف طبيعت ، زاييده شرايط متعددي بوده و در پديد آمدن آن عوامل بيشماري نظير وضعيت زمين شناسي ، خاك، اقليم و عوامل زيستي موثر بوده است.
تلاقي رشته كوههاي البرز و زاگرس و قرار گرفتن مبدا رشته كوههاي مركزي ايران دراين خطه همراه با برخورداري آن از تاثير چهاراقليم، تنوع و غناي زيادي را در ساختار گياهي و جانوري آن فراهم كرده است.
اكوسيستم ارسباراني استان با ويژگيهاي خاص و منحصربفرد خود مجموعهاي از عناصر هيركاني و قفقازي و عناصر ساير مناطق گياهي كشور محسوب ميشود كه علاوه بر تنوع عظيم گياهي، عمدهترين گونههاي پستانداران و پرندگان حمايت شده يا كمياب را نيز در چتر حمايت خود دارد.
تودههاي كوهستاني آرارات در مناطق شمالي آذربايجان شرقي، نفوذ گستردهاي داشته و قوچ و ميش ارمني از شاخصترين عناصر اين مجموعه ميباشد.
زيستگاههاي ييلاقي و قشلاقي تپهماهوري "كيامكي" ،ييلاق "قرهچي" و مناطق صخرهاي و صعبالعبور " كنتال " مامن طبيعي انواع گونههاي جانوري مانند كل و بزوحشي ، پلنگ و سياه گوش است.
قسمتهاي مياني استان نيز به فلات مركزي ايران ميپيوندد كه آهو و ميش مرغ از گونههاي خاص اين تيپ به شمار رفته و گونه آهو در دشت " ساريياز" و ميش مرغ نيز در منطقه " قرهقشلاق " قابل مشاهده هستند.
آذربايجان شرقي ازجنبه داشتن جاذبههاي طبيعياز مناطق مهم كشور در زمينه "گردشگري" طبيعت محسوب ميشود كه جلوههاي آن بهخصوص در بهار طبيعت ميتواند براي گردشگران صفاي خاطر و آرامش جسمي و روحي رافراهم كند.
منطقه حفاظت شده " ارسباران " به عنوان يكي از زيستبومهاي ثبت شده در يونسكو نيز از جمله جاذبههاي گردشگري طبيعت (اكوتوريسم) در شهرستان كليبر همه ساله مورد اقبال جمع زيادي از گردشگران داخلي و خارجي است.
"اسباران" كه در گذشتهاي نه چندان دور به محدوده وسيعي از كناره رود ارس حد فاصل جلفا تا مغان و بلنديهاي سبلان، بزقوش و سهند اطلاق ميشد، اكنون به دلايل متعدد از قبيل تخريب عرصههاي منحصر بهفرد جنگلي بهمرزهاي شهرستانهاي كليبر و اهر محدود ميشود.
اين منطقه حفاظت شده با وسعت ۸۰هزار و ۶۵۴هكتار در شمالغربي آذربايجان شرقي بين سه رودخانه مهم ارس در شمال ، "ايلگنهچاي" در غرب و " كليبرچاي" در شرق واقع شده و از جنوب به ارتفاعات "سايگرام" متصل است.
ارسباران به دليل وجود گونههاي گياهي و جانوري كمياب ، چشماندازهاي بكر و وسيع و شكنندگي و آسيبپذيري بالاي خود در سالهاي ۱۳۵۰و ۱۳۵۲شمسي ابتدا به عنوان منطقه ممنوعه و سپس منطقه حفاظت شده اعلام شد.
اين منطقهبه دليل برخوردارياز طبيعت دلانگيز و زيباييهاي طبيعي،زيستگاه يكي از نادرترين پرندگان جهان به نام " قره خروس " به شمار ميرود.
از همين رو ، سازمان يونسكو ۲۹سال قبل منطقه حفاظت شده ارسباران را به عنوان ذخيرهگاه زيستكره در فهرست مناطق باارزش طبيعي جهان ثبت و در رديف يكي از نه ذخيرهگاه زيستكره كشور به شبكه ذخيرهگاههاي زيستكره افزود.
ارسباران با برخوردارياز اشكال متنوعي ازصخرهها،جنگلها،مراتع،رودخانهها و كشتزارها،طيف وسيعي از زيستگاهها شامل "آنزا" ، "كلن" ، " پير درهسي" ، " قارونلار" ، "قلعهدرهسي وينق"، " شاهاتران" و "وايقان" را شامل ميشود.
ارسباران، زيستگاه پستانداران نظير كل و بز ، گراز ، خرس قهوهاي، گرگ، " قره قولاغ " و " پلنگ " ميباشد.
از گونههاي پرندگان بومي ارسباران ميتوان به " قره خروس قفقازي " ، كبك ، دراج و قرقاول و انواع پرندگان شكاري و تعداد بيشماري پرندگان آبزي و خشكي اشاره كرد.
در منطقه حفاظت شده ارسباران ۲۱۵گونه پرنده ، ۲۹گونه خزنده ، پنج گونه دوزيست ، ۴۸گونه پستاندار و ۱۷گونه ماهي شناخته شده است.
"مارال"،گونه منقرض شده منطقه ارسباران نيز با انتقال هفت راس از پارك ملي گلستان در فضايي به وسعت هفت هكتار در مركز تحقيقاتي آينالو رها شده است .
پوشش گياهي منطقه حفاظت شده ارسباران نيز از ديگر جلوههاي طبيعي آن است كه متناسب با تغيير فصول سال ، زيبايي خاصي به طبيعت منطقه ميدهد.
در واقع از ديگر زيباييهاي مسحوركننده اين منطقه ، تغيير دايمي مناظر و جايگزيني مناسب و متناوب چشماندازهاي مرتعي و جنگلي در سراسر سطح منطقه است.
انواع گوناگوني از مجموعههاي علفي و درختچهاي ، جوامع مختلف جنگلهاي خزانكننده ،بيشهزارهاي خزانكننده هيركاني همراه با مجموعهدرختهاي خزاندار و سوزنيبرگ ، علفزارهاي استپي و مراتع ييلاقي در ارسباران يافت ميشود.
در اين ميان جنگلهاي بلوط "ممرز" به همراه گونههايي چون "كيكم"،"سماق " ،" زرشك "،"انار وحشي" ، سيب و گلابي وحشي، معرف مناطق جنگلي متراكم با اقليم مرطوب ، حكايت از غناي جنگلي اين منطقه ميكنند.
بر اساس آمارهاي موجود تاكنون يكهزار و ۳۰۰گونه گياهي در منطقه حفاظت شده ارسباران شناسايي شده است.
منطقه حفاظت شده ارسباران هماكنون توسط ۹پاسگاه سرمحيط باني و محيط باني مديريت و نظارت ميشود.
البته اهميت منطقه ارسباران تنها به دليل ويژگيهاي خاص اكولوژيكي و توانهاي زيست محيطي آن نبوده بلكه ميراث تاريخي و فرهنگي اين منطقه نيز خود داستان درازي دارد.
وجود آثار تاريخي به ويژه قلعههاي متعدد از زمانهاي گذشته در ارسباران نشان از دلاوريها و پايمردي انسانهايي است كه در اين منطقه زندگي كردهاند.
يكي از قلعههاي مزبور در روستاي " تاتار" در بخش شمالي منطقه قرار دارد كه از صخره سنگهاي ساخته شده است.
همچنين در روستاي "وينق" ساختماني وجود دارد كه از نظر تاريخي و معماري داراي اهميت زيادي بوده و به شخصي به نام " طومانيانس" نسبت داده ميشود.
اين ساختمان كه به صورت قصر و قلعه جنگي است ، در دو طبقه ايجاد شده و امروز به عنوان پاسگاه محيط زيست استفاده ميشود.
بناي زيباي ديگر نيز در روستاي " آينالو" وجود دارد كه از نظر تاريخي هم دوره ساختمان وينق بوده و به گفته مردم محلي در زمانهاي نه چندان دور به عنوان انبار غله كاربرد داشته است. ك/۴
+ نوشته شده توسط سینا (ترک اوغلی ) در پنجشنبه 8 فروردین1387 و ساعت
23:21 |